توسط سردبیر در
0

تغییر اندازه فونت:

مازیار گیلانی‌نژاد

بعد از تشکیل شورای متحده مرکزی اتحادیه های کارگران و زحمتکشان ایران (شورای متحده مرکزی) در بهار سال ۱۳۲۳، شورا با عضوگیری کارگران منفرد و متشکل کردن آنها در صنف مربوطه، پایه ایجاد تعدادی از سندیکاهای کارگری را بنیان گذاشت. در همین سالها با تلاش شورای متحده مرکزی جمعی از کارگران تراشکار که بیشتر آنها از ارامنه بودند، سندیکای فلز کار مکانیک را تشکیل دادند بعد از غیر قانونی شدن شورای متحده در بهمن سال ۱۳۲۷ سندیکای فلز کار مکانیک نیز به طور غیر علنی و توسط آقای بهاری که کارگر آهنگر و رابط بین سندیکا و شورای متحده بود، به کار سندیکایی خود ادامه میداد.

جلسات این گروه از کارگران عموماً توسط شورای متحده برنامه ریزی شده و توسط مسئول مربوطه انجام می پذیرفت. در سالهای ۱۳۳۰ به بعد که کمی اوضاع سیاسی بهتر شد کارگران فلز کار مکانیک در خیابان منوچهری روبروی سفارت انگلیس در پاساژ یا در قهوه خانه ای جنب این پاساژ جلسات و گردهمایی های خود را برگزار می کردند. فعالین و کارگران تشکیل دهنده سندیکای کارگران فلز کار مکانیک در آن زمان اکثراً از ارامنه بودند که هم فعالیت سندیکایی داشتند و هم فعالیت سیاسی می کردند. از کارگاههای مهم تراشکاری آن زمان که غالباً فعالین و رهبران سندیکای کارگران فلز کار مکانیک را از دل خود بیرون می داد، کارگاه تراشکاری بندار واقع در جنب میدان قزوین بود، کارگران تراشکاری بندار از اعضای اصلی و فعال این سندیکا به شمار می رفتند.

در سال ۱۳۳۱ در لاله زار پائین تر از کوچه برلن دفتری جهت پیگیری مطالبات کارگران و امور سندیکا راه اندازی شد که آقای رحیم نوری به عنوان کادر حقوق بگیر شورا امور سندیکا را به عهده گرفت رحیم نوری آهنگر ماشین بود. اما در این سال او نگهبان گاراژی بنام خورشید واقع در خیابان سپه کنونی جنب مجلس سنا بود، که شاگرد مکانیکها و دیگر کارگران گاراژ را به سندیکا مربوط می ساخت. یکی از همین شاگرد مکانیکها در دهه چهل موسس و رئیس سندیکای کارگران کارخانه بتون باتیمان و بعد از انقلاب از اعضای هیئت مدیره سندیکای کارگران فلز کار مکانیک می شود.

از دیگر فعالین سندیکای کارگران فلز کار مکانیک می توان به این افراد اشاره کرد: – روین استپانیان –آرس آوانسیان –حسین رامین ریخته گر –عزیز داوری آهنگر –سمباد باطری ساز که حتی بعد از کودتای ۲۸ مرداد هنوز هم فعال بودند. لازم به ذکر است در سالهایی که هنوز وزارت کار تاسیس نشده بود، یکی از مهمترین کارهایی که شورای متحده به نیابت از طرف کارگران انجام می داد رفع اختلافات ما بین کارگران و کارفرما بود که به طریق ریش سفیدی انجام می گرفت. آقای بهاری یکی از افراد برگزیده شورای متحده جهت مذاکره با کارفرمایان بود.

پس از کودتای مرداد ۱۳۳۲ و در پی سرکوب های وحشت بار، زمانی که مردم از خودشان هم می ترسیدند گروهی از کارگران فلز کار و مکانیک با انگیزه دفاع از تعطیلی جمعه در حوالی میدان قزوین و خیابان مخصوص در قهوه خانه ها گرد هم می آمدند و به رغم آنکه مطابق قانون جمعه روز تعطیل و دارای مزد بود اما کارفرمایان با استفاده از فضای وحشت بار پس از کودتا، روز جمعه را روز کار اعلام کرده و کارگران را وادار به انجام این کار در این روز می کردند. دفاع از تعطیل کار در روز جمعه انگیزه قوی در بین کارگران فلز کار و مکانیک برای اجتماع در مکان های موجه همچون قهوه خانه بود. این دسته از کارگران با مسائل صنفی آشنا بودند و ضمن آن به دلیل شناخت از وضع موجود و ماهیت کودتاگران تا حدودی از بیان مشخص شعارهای اساسی بیم داشتند اما نسبت به مسائل صنفی نمی توانستند بی تفاوت باشند.

این شیوه گردهمایی در قهوه خانه ها قریب یک سال و نیم ادامه داشت و در عین حال طی این سال ها جمع کارگران فلز کار و مکانیک گسترش می یافت. این جمع شامل مکانیک ها، آهنگران، تراشکارها، جوشکارها و تعمیرکارانی بود که در خیابان قزوین و گاراژهای واقع در آن منطقه شاغل بودند و با فلزات و کار روی فلز شناخته می شدند و درست به همین دلیل بعدها پس از تشکیل هیات موسس سندیکا، سندیکای آنان به عنوان سندیکای کارگران فلز کار مکانیک شناخته شد. از سرشناسترین کارگران سازمانده این جمع می توان از محمد ابراهیم سمرقندی کارگر مکانیک پمپ های انژکتوری و ابراهیم آلوچه ای کارگر تراشکار نام برد.

گروهی دیگر از کارگران نیز در محلی واقع در چهارراه پهلوی سابق گردهم می آمدند که آن محل توسط وزارت کار در اختیار این دسته از کارگران که عمدتاً نمایندگان صنف خود بودند قرار گرفته بود. این کارگران به دلیل مخالفت شان با احزاب چپ مورد حمایت وزارت کار بودند اما در عین حال کسانی در بین آنها وجود داشتند که دارای شخصیت سالم و مستقل و نیات خیرخواهانه بودند و مدت ها بعد در صنف کارگران سندیکاهای مستقل درآمدند. این بخش دوم از نمایندگان به تدریج به کارگران در قهوه خانه پیوستند و ایده سندیکا را مطرح کردند.

کارگران جوانی در بین جمع کارگران فلزکار مکانیک حضور داشتند که با جدیت تمام مسائل صنفی را پی می گرفتند از جمله این کارگران شهید اسکندر صادقی نژاد بود که در آن زمان ۱۷ ساله و کارگر میل لنگ تراش کارخانه بندار بود و بعدها به عنوان کادر سندیکایی در صنف فلزکار- مکانیک فعالیت های قابل توجهی داشت و طی نیمه دوم دهه چهل به همراه دیگر کارگران فلز کار نظیر جلیل انفرادی به صف مبارزان ضد رژیم پیوستند و طی فعالیت های چریکی شهید شدند.

در سال ۱۳۳۶ کارگران متمرکز در قهوه خانه ها اطلاع یافتند که کارگران چاپخانه در جایی با عنوان تشکیلات مرکزی جمع می شوند. از آنجا که کارگران چاپ عمدتاً با سواد و دارای اسم و رسمی بودند مورد قبول کارگران دیگر واقع می شدند. کارگران فلزکار و مکانیک در مراجعه به آنها متوجه می شوند که تشکیلات مرکزی در پی فعالیت حزب مردم به رهبری علم و حزب ملیون قوام در سال های ۳۷- ۳۶ شکل گرفته است و مسئول تشکیلات مرکزی فردی به نام جلال جهان میر است. کارگران فلزکار مکانیک با انتخاب ۵ نفر از بین خود جهت مذاکره به جلال جهان میر مراجعه می کنند و متوجه می شوند که می توانند بدون پرداخت هیچگونه وجهی از امکانات تشکیلات مرکزی حزب مردم استفاده کنند. در همین اوقات در می یابند که میتوانند با تشکیل هیات موسس و برگزاری مجمع عمومی سندیکای خود را تشکیل دهند.

اولین مجمع عمومی کارگران فلزکار- مکانیک با حضور بیش از ۱۸۰ کارگر اواخر سال ۱۳۳۶ برگزار و طی آن ۱۵ نفر به عنوان نمایندگان کارگران در سندیکا برگزیده شدند. ابراهیم آلوچه ای بیشترین آرای انتخاب کنندگان را کسب می کند. منتخبین کارگران در سندیکا عبارت بودند از داود شعاعی، غلامحسین نصیری، ناصر گازچی، امیر رضایی، مصطفی مراد، قاسم خوشبخت، مرتضی فخار، عیسی قاقازانی، ابراهیم سمنانی و ناصر مقدم که از بین این افراد ابراهیم سمنانی مسئول تشکیلات، قاسم خوشبخت مسئول مالی، مرتضی فخار مسئول تبلیغات و عیسی قاقازانی به عنوان رئیس برگزیده می شوند. ناصر گازچی با سمت بازرس تشکیلات و یکی از اعضای برجسته و فعال سندیکا به شمار می رفت.

اساسنامه سندیکای کارگران فلزکار- مکانیک در دوازده فصل مشتمل بر ۸۸ ماده به تصویب مجمع عمومی می رسد و اسامی منتخبین به همراه مدارک جهت ثبت سندیکا به وزارت کار ارسال می گردد که در تاریخ ۲۹/۳/۱۳۳۹ پس از سه سال گواهی نامه ثبت سندیکای کارگران فلزکار- مکانیک تهران و حومه طی شماره ۳۴ در اداره کل کار استان تهران به ثبت رسیده است. اما از زمان تشکیل سندیکا تا به ثبت رسیدن آن توسط اداره کل کار استان تهران سندیکا بی وقفه به فعالیت خود ادامه می دهد.

در بین سال های ۴۲- ۳۷ سندیکا در محل تشکیلات مرکزی به فعالیت های چشمگیری در راه توسعه سندیکایی از طریق عضوگیری از سراسر تهران و حومه و ایجاد کلاسهای آموزشی و آموزش کادر به فعالیت مستقلانه خود ادامه می دهد که همین استقلال خواهی موجب وحشت مخالفین سندیکا در حزب مردم می شود و حزب مردم سندیکای فلزکار- مکانیک را از محل تشکیلات مرکزی اخراج می کند و سندیکا ناچار از اجاره محلی با چند اتاق جهت انجام فعالیت خود می شود. با تدبیر و هوشمندی و درایت غلامحسین نصیری عضو هیات مدیره نامه ای خطاب به همه سندیکاهای موجود نوشته شده و طی آن با توضیح شرایط پیش آمده و تأثیر آن بر روند فعالیت سندیکا خواسته می شود تا کمک های برادرانه خود را به سندیکای کارگران فلزکار- مکانیک ارائه دهند.

سندیکاهای مستقل به طور داوطلبانه به اعطای کمک های نقدی و جنسی اقدام می کنند و سندیکاهای دولتی نیز به دلیل توجه افکار عمومی و اعضای زیر مجموعه خود اقدام به ارسال کمک به سندیکا می کنند که طی آن کمک ها تمام اقلام مورد نیاز سندیکا تامین می شود. این اقدام مدبرانه سندیکایی ضمن اعلان حقانیت سندیکای فلزکار مکانیک و اثبات عدم وابستگی به حزب مردم، همکاری های برادرانه بین سندیکاها را تقویت و همبستگی آنان را موجب می شود و ضمن آن پشتیبانی وسیع کارگران را به نفع فعالیت سندیکایی فراهم می آورد و در نهایت به بی حیثیتی حزب مردم صحه گذاشته و موجب می شود که حزب مردم تشکیلات مرکزی را تعطیل و کلیه سندیکاها را از آن محل بیرون کند.

دستیابی به این موقعیت ها مرهون صداقت، استقلال خواهی،‌تماس مستمربا کارگران صنف از کارگاه های سه نفره تا کارخانجاتی نظیر لیلاند موتورز، پرهیز از ظاهر سازی و برخوردهای کلیشه‌ای در سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک بود. سندیکای کارگران فلز کار- مکانیک به دلیل گستردگی و پراکندگی کارگران در سطح تهران و حومه فعالیت بسیار دشواری را پیش رو داشت.

مشکلات ناشی از این دو عامل همواره سندیکا را در معرض خطرات جدی قرار می داد بنا به شناخت همین ویژگی از سوی رهبران سندیکایی کلاس های آموزشی کادر ایجاد شد و به تربیت نیروهایی که بتوانند در این گستردگی جغرافیایی تهران و پراکندگی و گوناگونی مشاغل مطابق اساسنامه و سنت های درست و اصولی سندیکایی اقدام کنند، پرداخت. از جمله افتخارات سندیکای کارگران فلز کار- مکانیک حضور استاد غلامحسین نصیری در شورای عالی کار بین سال های اولیه انقلاب و در زمان وزارت زنده یاد داریوش فروهر است. همچنین دفاع از مطالبات صنفی کارگران برگزاری جشن های اول ماه مه د رشرایط گوناگون، عضوگیری بی وقفه و قانونمند و تربیت کادرهای سندیکایی، ارتقای سطح دانش اقتصادی- اجتماعی کارگران عضو، ایجاد پایگاه های کارگری در مناطق، برگزاری جلسات آموزش اعضا در رابطه با تعاریفی از کارگر، روابط کار، مزد، ارزش اضافی، مزدکاری، جنسی – نقدی، اعتصاب و انواع آن (اعتصاب نشسته، تعرضی با قید فرصت دهی براساس شرایط موجود) و برانگیختن حس مسئولیت و جلب اعتماد متقابل بین رهبری و اعضای سندیکا از دیگر فعالیت های سندیکا طی سال های ی۱۳۳۶ تا آغاز تهاجم علیه سندیکاها در دهه ۶۰ بوده است.

یکی از ویژگی های فعالیت سندیکا برگزاری مجامع عمومی هر ساله به طور مرتب بود که به دلیل عدم تمرکز کارگران در یک محل و جابه جایی کارگران از تهران به شهرستان ها صورت می گرفت تا به این وسیله همواره تعداد اعضای هیات مدیره سندیکا و بازرسان تامین باشد ضمن آن گزارش عملکرد سندیکا در اختیار اعضا در سراسر تهران و بخشهای تابعه قرار گیرد و به همین دلیل تعداد بی شماری از کادرهای آموزش دیده همواره امکان پذیرش مسئولیت در هیات مدیره را به دست آورند. سندیکایی با این ویژگی ها و وسعت عمل و دقت نظر هیچ گاه مورد بی توجهی کارگران عضو قرار نگرفت و به همین خاطر در هیچ زمان از جانب کارگران اقدامی جهت انحلال سندیکا صورت نگرفت و سندیکای کارگران فلزکار- مکانیک که در حد و اندازه یک اتحادیه واقعی فعالیت داشت هرگز توسط هیچ مجمع عمومی منحل نشده است. سندیکای کارگران فلزکار- مکانیک تهران و حومه به شماره ثبتی ۳۴ همچنان معتبر است و کارگران فلزکار مکانیک تلاش بی وقفه ای را در بازگشایی آن به کار خواهند بست.

منبع : آوای کار – ۲۷ اسفند ۱۳۹۱

اصل متن در سایت خبرنامه کارگری موجود است.

 


دیدگاه خود را بنویسید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: